Profilaktyka zachowań autoagresyjnych

Na czym polega samookaleczanie?

Samookaleczenie jest definiowane jako nieakceptowane społecznie, celowe uszkodzenia ciała, wywołujące krwawienie, zasinienie lub ból, podejmowane w celu redukcji dyskomfortu psychicznego (według DSM V). Jest to zachowanie, które coraz częściej można zaobserwować w grupie dzieci i młodzieży, jednak dotyczy ono również osób dorosłych.

Okaleczanie się często ma związek z różnymi trudnymi doświadczeniami, które spotkały daną osobę, np. wykorzystaniem seksualnym, przemocą emocjonalną lub fizyczną. Warto zwrócić uwagę na fakt, że samookaleczenia mogą współwystępować z depresją, czy myślami samobójczymi, ale nie muszą. Samookaleczenie może spełniać różne funkcje m.in. może służyć regulacji napięcia i lęku, złagodzeniu bólu psychicznego, radzeniu sobie z gniewem. Osoba, która się okalecza może chcieć w ten sposób zakomunikować coś swojemu otoczeniu. Rozpoznanie funkcji, jaką w życiu danej osoby pełni samookaleczenie, jest kluczowe w pracy terapeutycznej.

Należy zwrócić uwagę na to, że samookaleczenia mogą przybierać różne formy np. cięcie skóry, silne drapanie ciała, uderzanie, wyrywanie włosów i wiele innych. Samookaleczenia mogą być również formą uzależnienia. Zranienia ciała pobudza organizm do produkcji endorfin, co w efekcie przynosi uczucie ulgi i satysfakcji (często chwilowe) będące wzmocnieniem zachowania autoagresywnego. Osoba, która się okalecza w pewnym momencie może potrzebować silniejszych bodźców, przez co jej zdrowie i życie może być narażone na niebezpieczeństwo.

Samookaleczanie się jest niebezpiecznym sposobem radzenia sobie z różnymi doświadczeniami i emocjami. W takiej sytuacji może okazać się konieczne wsparcie specjalisty (psychologa, psychiatry, psychoterapeuty), który wspólnie z tą osobą wypracuje bezpieczne dla niej sposoby radzenia sobie z różnymi trudnościami. Jest to problem, który dotyczy wielu aspektów, dlatego wymaga czasu i pracy.

Tekst: Daria Molska

Rysunek: Emilia Żmuda